Reklama

Fragment książki "Sznaucery" autorstwa Barbary Szczerbickiej i Ireny Krassowskiej.

Zanim omówimy historię rasy psów, zwanych sznaucerami należy określić, co to jest rasa. Czy o psie, który "na oko" wygląda jak sznaucer, jamnik, pudel, możemy z całą pewnością powiedzieć, ze jest psem rasowym?

Zarówno wygląd psa, jak i jego cechy psychiczne, zależą od genów przekazanych przez ojca i matkę, zawartych w ich komórkach rozrodczych inne niż ta rasa zestawy genów. Ujawni się to jednak na pewno w ich potomstwie. Dlatego też, za rasowego uważamy takiego psa, który nie tylko odpowiada po względem fizycznym i psychicznym wzorcowi swojej rasy, ale daje również rasowe potomstwo, co najmniej w trzech pokoleniach. Najpewniejszym dowodem rasowości psa jest jego rodowód. Istnieje obecnie wiele ras psów. Około 330 uznanych jest przez FCI - Międzynarodową Federację Kynologiczną, a jest także wiele ras nie uznanych jeszcze przez tę organizację. Wciąż pojawiają się rasy nowe.

Rasy te ukształtowały się i nada kształtują dzięki pracy hodowców, bazujących zwykle na istniejącym pogłowiu psów o zbliżonym typie. Przez dobór do rozrodu egzemplarzy o pożądanych cechach i selekcję, czyli odrzucanie egzemplarzy o niepożądanych cechach, pogłowie to tworzy populację coraz bardziej wyrównaną. Do populacji takiej niejednokrotnie wprowadzane są nowe cechy przez skrzyżowanie z innymi rasami, które cechy te mają. Jeżeli powstała w ten sposób grupa psów, wyrównana i o pożądanych cechach kojarzona między sobą daje przez minimum trzy pokolenia egzemplarze dostatecznie do siebie podobne i odpowiadające wzorcowi, uznaje się ja za określoną rasę.

Jak widać, żadna rasa nie powstaje nagle. Tworzenie jej trwa długi czas. W przypadku ras powstałych z krzyżówek, możemy jedynie domyślać się na podstawie wyglądu i cech charakteru, jakie krzyżówki były stosowane - hodowcy bowiem na ogół nie ujawniali, jakimi drogami dochodzili do pożądanych wyników.

W systematyce kynologicznej sznaucery zaliczane są do grupy pinczerów. Są to pinczery szorstkowłose. Skąd nazwa pinczer? W języku angielskim słowo "to pinsch" ma parę znaczeń:

  • szczypać, zaciskać, przechwycić - może być związane z tępieniem szczurów
  • chwytać złodzieja - związane ze stróżowaniem
  • popędzać konia - towarzyszenie zaprzęgom
  • przyciąć, oberwać - skracanie ogona i uszu.

Z nazwą tej grupy psów może mieć związek każde z podanych znaczeń. Które znaczenie zadecydowało o nadaniu tej nazwy oraz kto pierwszy i kiedy nazwę tę zastosował - nie wiadomo.

Istnieje teoria, że pinczery (jak również szpice i teriery) pochodzą od przodka szakalopodobnego, tak zwanego psa torfowego. Przy dzisiejszym jednak stanie wiedzy nie można nic dokładnego powiedzieć o pochodzeniu psa domowego. Jedno jest pewne - był on hodowany dla mięsa czy skóry, lecz wyłącznie z powodu jego cech psychicznych i niezwykle czułych zmysłów.

Historia rasy sięga tak daleko, jak daleko sięga odpowiednia dokumentacja. W przypadku sznaucerów nie można sięgnąć dalej niż do połowy XIX stulecia, ponieważ dopiero w tym okresie zainteresowali się tą grupą psów kynolodzy. Dość późne zainteresowanie sznaucerami wynikało stąd, że były to psy wiejskie.

Autorzy ówcześni wymieniają jedynie nazwę "pinczer", z rozróżnieniem pinczerów szorstkowłosych i krótkowłosych, którego to podziału dokonał w roku 1836 dr Reichenbach. Nie można z całą pewnością stwierdzić, kiedy dla pinczerów szorstkowłosych zaczęto używać nazwy "sznaucer". Wiadomo, że zastosował tę nazwę w roku 1842 Jeremias Gotthelf, historyk życia wieśniaków.

W języku niemieckim słowo "die Schnauze" oznacza "pysk", "morda". Czy więc nazwa "sznaucer" związana jest z dominującą w budowie tych psów głową - długa kufą? Na ten temat możemy jedynie snuć przypuszczenia. Natomiast nazwa "brodacz", używana swego czasu w języku polski, jest nieuzasadniona żadną z nazwa w macierzystym dla tej rasy języku niemieckim. W języku czeskim pojawia się dla sznaucerów nazwa "kniracz", zaś "knir" - to po polsku "wąs".

Droga od bezimiennego pinczera wiejskiego do dzisiejszego sznaucera była długa. Miłośniczy tej rasy włożyli wiele pracy w utrwalanie wszelkich pożądanych cech.

Wszystkie trzy odmiany sznaucerów kształtowały się równolegle i pochodzą ze wspólnego pogłowia psów, które w XIX wieku istniały już na terenach obecnych Niemiec południowych i Szwajcarii. Były to duże, średnie i małe psy wiejskie - stanowiące własność pastuchów, woźniców i stajennych - w podobnym typie, które zależnie od wielkości używane były przez wieśniaków do różnych celów. Z tych psów stajennych pochodzą wszystkie sznaucery, a poszczególne wielkości powstawały w hodowlach wtedy, gdy ustalono dla nich standardy i grupowano je według wzrostu i cech budowy. Dalsza praca hodowlana polegała na polepszeniu i utrwaleniu tych cech. Najpierw hodowla istniała bezplanowo. Uszlachetnienie i kształtowanie zależało wyłącznie od potrzeb i gustów hodowcy. Dopiero gdy w roku 1895 powstał Klub Hodowców Sznaucerów, założony przez Josefa Bertę, który zajął się wszystkimi sznaucerami, powstały księgi rodowodowe i hodowla poczęła rozwijać się w jednym pożądanym kierunku.

Sznaucer olbrzym wyhodowany był z dużych, ostrych psów wiejskich, które używane były do pilnowania obejścia, stad i furmanek. Ludność pasterska bardzo je ceniła, gdyż były opanowanymi, spokojnymi, lecz gdy zaszła potrzeba, ostrymi strażnikami domu, podwórza i stad. Były to psy mocne, o grubej, twardej sierści, najczęściej czarno umaszczone. Psy te "żyły w zgodzie z bydłem i trzodą chlewną". Pod koniec minionego stulecia psami tymi zajęła się grupa hodowców. Byli to, między innymi, wielcy hodowcy: dr Calaminus, właściciel hodowli Kinzigtal oraz Kluftinger - właściciel hodowli Wetterstein. Prawdopodobnie w doskonaleniu rasy mogły mieć udział inne wielkie psy - czarny dog i czarny duży pudel. Do ostatecznego ukształtowania się sznaucera olbrzyma przyczyniło się kilka egzemplarzy tej rasy: BAZI, SCHUFT i RUSSI z hodowli Wetterstein Kluftingera, który hodował swe psy wysoko w górach. BAZI był potężnym psem o wzroście 72 cm. Dr Calaminus w hodowli Kinzigtal posiadał wspaniałego reproduktora imieniem FELS von Kinzigtal, który przekazywał wiele cech, brakującym psom z hodowli Wetterstein. W połączeniu z tą linią powstawały doskonałe egzemplarze. Były to psy czarne. Równocześnie z rozwojem hodowli w Niemczech rozwijała się ona w Szwajcarii. Wielkie zasługi położył tu kynolog Wilhelm Tschudy. Czynione były również próby wyhodowania sznaucera olbrzyma o umaszczeniu typu "pieprz i sól". Jak podają niektóre źródła, użyto do tego psa czarnego o imieniu ARAB von Alt Worms i sukę średnią "pieprz i sól" o imieniu CHRISTEL von Furstenwall. Pierwszy wyhodowany sznaucer olbrzym miał nazywać się BILL von Hohland. Wiadomości te nie są zupełnie pewne.

Sznaucer średni wyhodowany był ze średniej wielkości psów wiejskich, stanowiących własność woźniców i stajennych. Psy te, towarzysząc dyliżansom, pobudzały konie do biegu i ostrzegały przed niebezpieczeństwem. Podczas postoju i w domach pilnowały dobytku oraz tępiły w stajniach szczury i inne gryzonie. Z tego powodu zwane były pinczerami stajennymi. Były to psy przystosowane do długotrwałego ruchu, odporne na zmienne i trudne warunki klimatyczne i bytowe. Odznaczały się również łatwością w obcowaniu z człowiekiem. Psy te posiadały różną strukturę i umaszczenie sierści. Kynolodzy zainteresowali się nimi w XIX wieku. Przypuszczać można, że współczesny sznaucer średni powstał przez skrzyżowanie tych psów ze szpicem wilczatym, co tłumaczyłoby umaszczenie "pieprz i sól" oraz z terierem szorstkowłosym, co przyczyniło się do uzyskania szorstkiego włosa. Niektórzy z autorów mają wątpliwości co do tej ostatniej krzyżówki i twierdzą, że włos szorstki uzyskano w tej rasie przez selekcję. Należy jednak uważać tę krzyżówkę za wielce prawdopodobną, ze względu na temperament i pasję łowiecką sznaucerów średnich. Wśród głównych hodowców tej rasy wymienić należy Maxa Hartensteina. Hodowlę jego przejął Josef Berta, jeden z najwybitniejszych kynologów i znawców sznaucerów. Posiadał on sznaucery "pieprz i sól" oraz czarne. Istnieje przypuszczenie, że ostatnie otrzymał z krzyżówkami z Black and tan terierem. Nie jest jednak wykluczone, że czarne umaszczenie sznaucerów średnich uzyskano przez selekcję. Wielu jeszcze hodowców przyczyniło się do stworzenia dzisiejszego sznaucera średniego. W latach siedemdziesiątych XIX wieku wiele zasług dla utrwalenia barwy "pieprz i sól" położył Georg Gallen ze Stuttgart i Leonard Kohn z Ravesbergu.

Sznaucer miniaturowy pochodzi od małych psów o szorstkim owłosieniu, używanych do stróżowania przy gospodarstwach wiejskich. Odznaczały się one odwagą, dużą czujnością i z pasją tępiły gryzonie. początkowo sznaucery miniaturowe i affenpinczery (małpie pinczery) traktowane były jako jedna rasa. W sprawie tej panowało duże zamieszanie. Zarówno affenpinczery, jak i sznaucery miniaturowe występowały na wystawach wspólnie. Na jednej z takich wystaw, w roku 1899 we Frankfurcie, Josef Berta znalazł psa o imieniu JOCCO FULDA Liliput. Był to pies żółto-czarny, miniatura sznaucera. Nie miał on wprawdzie znaczenia dla hodowli, ale przyczynił się do oddzielenia sznaucerów miniaturowych od affenpinczerów, które nastąpiło z początkiem kolejnego stulecia. Powstała wtedy w Saksonii hodowla sznaucerów miniaturowych Ernesta Stackes’a. Była to hodowla "Chemnitz-Plauen", która wywarła ogromny wpływ na rozwój tej rasy. W posiadaniu hodowli "Chemitz-Plauen" była suka PERLE von Chemnitz-Plauen, czarna z żółtymi smugami, która pokryta psem o imieniu PRINZ von Rhenstein, czarno-żółtym, dała słynnego psa GIFT von Chemnitz-Plauen, czarno-brązowego. W kwestii wyhodowania sznaucera miniaturowego o umaszczeniu "pieprz i sól", istnieją różne hipotezy. Niektórzy twierdzą, ze nastąpiło to przez skojarzenie pinczera krótkowłosego suki o umaszczeniu "pieprz i sól" z affenpinczerem lub czarnym sznaucerem miniaturowym. Jest jednak bardzo prawdopodobne, że umaszczenie to uzyskano przez selekcję. Przemawiałby za tym fakt, że w początkowej fazie hodowli sznaucery miniaturowe miały dość różnorodne umaszczenia, z których droga selekcji można było uzyskać umaszczenie "pieprz i sól". Wyhodowanie sznaucera miniaturowego "pieprz i sól" przypisane jest hodowcy H. Weissowi (1898).

Przytoczyć wypada niektóre daty w historii rozwoju ras sznaucerów:
1836 - Dr Ludwik Reichenbach dokonał podziału pinczerów na krótkowłose i szorstkowłose.
1880 - Max Hartenstein zaproponował po raz pierwszy wzorzec sznaucera średniego, na podstawie wyglądu swego psa imieniem Souris. Wzorzec ten opisał Richard Strebel.
1895 - Utworzono klub hodowców pinczerów z siedzibą w Kolonii. Założycielem był Josef Berta. Klub nosił nazwę Pinscher Schnauzer Verband (zrzeszenie).
1899 - Na wystawie we Frankfurcie Josef Berta odnalazł sznaucera miniaturowego JOCCO FULDA Liiput.
1900 - Nastąpił rozdział sznaucerów miniaturowych od affenpinczerów.
1902 - Pierwszy wzorzec sznaucera średniego.
1907 - Dr Zurhellen zorganizował w Monachium klub, zajmujący się wyłącznie sznaucerami średnimi.
1909 - Na wystawie w Monachium pokazano 23 sznaucery olbrzymy.
1918 - Klub Monachijski przyłączył się do Pinscher Schnauzer Verband.
1921 - Pinscher Schnauzer Verband przemianowano na Pinscher Schnauzer Klub, który objął swą działalnością wszystkie odmiany sznaucerów.
1925 - Sznaucery olbrzymy zostały oficjalnie uznane jako psy służbowe.

Na zakończenie zarysu historii ras sznaucerów podajemy prawidłowe ich nazewnictwo, według rejestru FCI:

Sznaucer olbrzym:

  • niem. Riesenschnauzer
  • franc.Schnauzer Geant
  • ang. Giant Schnauzer
  • hiszp. Schnauzer Gigante

Sznaucer średni:

  • niem. Schnauzer
  • franc. Schnauzer
  • ang. Schnauzer
  • hiszp. Schnauzer

Sznaucer miniaturowy:

  • niem. Zwergschnauzer
  • franc. Schnauzer Nain
  • ang. Miniature Schnauzer
  • hiszp. Schnauzer Miniatura

Należy zauważyć, że nazwa sznaucer olbrzymi, używana niekiedy jest nieprawidłowa. W języku niemieckim słowo "Riese" znaczy "olbrzym", natomiast "olbrzymi" to "rieseg". Również w języku francuskim słowo "Geant" znaczy "olbrzym", natomiast "olbrzymi" to "gigantesque".

Nieprawidłowe jest również określenie najmniejszego sznaucera - sznaucer karłowaty. Wprawdzie w języku niemieckim słowo "Zwerg" znaczy "karzeł", lecz słowo zbliżone jest w sensie raczej do słowa "krasnoludek". Świadczy o tym wzorzec, w którym czytamy, że sznaucer miniaturowy powinien być pozbawiony defektów ras karłowatych. Prawidłowa nazwa sznaucera miniaturowego oddana jest w języku angielskim i hiszpańskim.

Wkrótce: Początki hodowli sznaucera w Polsce.

Pink Design Group
Copyright © 2007-2015 E-sznaucery. All Rights Reserved.
Webdesign by Pink Design